Koronavirüse rağmen, TAV Karadağ havaalanları için imtiyazdan vazgeçmiyor.

Türkiye-Karadağ İş Konseyi Başkanı Naser Alim, Vikend gazetesine verdiği röportajda, koronavirüs salgınının yarattığı duruma rağmen TAV'ın Karadağ havaalanları imtiyazına olan ilgisinin yüksek olduğunu ve şirketin ihale aşamasına katılmaya hazır olduğunu söyledi.

Türkiye-Karadağ İş Konseyi 2008 yılında kuruldu. İki ülke arasındaki ilişkilerden ne kadar memnunsunuz?

Alim: Bildiğiniz gibi, Karadağ bağımsızlığını ilan ettikten hemen sonra Karadağ İş Konseyi DEIK Türkiye faaliyete geçti. Göreve geldiğimde, DEIK çalışmalarının Karadağ'da pek bilinmediğini fark ettim. Bunun üzerine ticari diplomasiye daha fazla önem verdik ve çalışmaları hızlandırdık. Son iki üç yılda iki ülke arasında ticari iş birliğinde ciddi bir artış olmasına rağmen, henüz istenen seviyede değil. Türkiye ve Karadağ arasındaki olumlu siyasi iklim, yakınlık ve aile ilişkileri sayesinde bu hacmin iki katına çıkabileceğini düşünüyorum.

2019 yılında Karadağ'a ihracatımız bir önceki yıla göre yüzde 66 artarak yaklaşık 131,5 milyon dolara ulaştı. Her şey 2022 yılına kadar 250 milyon dolarlık bir ticaret hacmine ulaşacağımızı gösteriyor.

İş birliğini geliştirme olasılığını nerede görüyorsunuz?

Alim: Karadağ birçok sektörde ithalata bağımlı bir ülke ve imalat sanayisi neredeyse gelişmemiş durumda. Bu nedenle, herhangi bir sanayi ürünleri sektörüne yatırım yapmak Karadağ ekonomisi için büyük bir kazanç olacaktır.

Turizm, tarım, yenilenebilir enerji kaynakları ve altyapının yanı sıra, liman işletmeciliği ve bankacılık ve finans sektöründe de önemli yatırım fırsatları görüyorum. Burada iki sektörü özellikle ayırmak istiyorum: tarım ve turizm. Bu sektördeki yatırımlar doğru bir şekilde belirlenir ve altyapı projeleriyle desteklenirse, en fazla iki yıl içinde Karadağ'a çok ciddi yatırımlar gelecektir. Otel ve konut inşaatı üçüncü önemli sektör olarak düşünülebilir. Bu anlamda, Karadağ'da çok ciddi projeler başlatıldı ve bir ila iki yıl içinde ciddi etkiler görülecektir.

Türk yatırımcılar, serbest bölgedeki üretimle ilgili şartların yerine getirilmesini bekliyor. Başlıca endişemiz havaalanının özelleştirilmesi.

Otel ve konut inşaatı, altyapı, inşaat malzemeleri, turizm, ev tekstili, beyaz eşya üretimi ve enerji alanlarında ise Türk iş insanlarının Karadağ ile yatırım ve ticari iş birliği kurabileceği platformlar oluşturulmalıdır.

Türk iş dünyasının Karadağ'a olan ilgisinin çoğunlukla bireysel şirketlere dayalı olduğu görülüyor. Bu nedenle, ticari ilişkileri geliştirmek amacıyla daha fazla sektörel veya genel heyet ziyaretleri düzenlemek faydalı olacaktır.

Karadağ, Türk şirketleri için yatırım yapmaya değer mi?

Alim: 2019 yılında Karadağ'daki doğrudan yabancı yatırımlar çerçevesinde Türkiye, 34,4 milyon euro ile sekizinci sırada yer aldı. Son verilere göre, Türklerin Karadağ'da açtığı şirket sayısı 3.100'den fazla. Ancak bunlardan sadece 350-400'ü aktif olarak çalışıyor.

Karadağ'ın Türk şirketleri ve yatırımcıları için önemli bir yatırım merkezi olabileceğini vurgulamak istiyorum. Son iki yıldır Türk yatırımcılar dikkatlerini Karadağ'a yoğunlaştırmış durumda. Şu anki ilgi konut, turizm ve perakende sektörlerinde yoğunlaşmış durumda. Önümüzdeki yıllarda havacılık, bankacılık, tarım ve altyapı sektörlerinde büyük yatırımlar göreceğimize inanıyorum.

Türk TAV, Karadağ havaalanlarına imtiyaz almak isteyen şirketlerden biri. Karar Karadağ Hükümeti'ne ait, ancak TAV'ın ne kadar ciddi bir şirket olduğunu ve havacılık sektöründe ne kadar tanındığını bize anlatabilir misiniz?

Alim: TAV, sekiz ülkede 15 havaalanı işleten ve yılda 89 milyon yolcuya hizmet veren küresel bir havaalanı işletme markasıdır. ADP (Aeroports de Paris, TAV Holding'in ana hissedarıdır) ile birlikte 27 havaalanı işletiyor ve yılda yaklaşık 220 milyon yolcuya hizmet veriyor. TAV, imtiyaz projeleri konusunda geniş bir bilgi birikimine sahip olup, hükümetler ve yetkililerle çalışarak ihtiyaçlarını anlamakta ve dünya genelindeki tüm projelerinde havaalanı tasarımı, finansmanı, inşaatı, işletmesi ve tanıtımı alanlarında anahtar teslim çözümler sunmaktadır. Koronavirüs salgınının yarattığı duruma rağmen, TAV'ın Karadağ'daki projeye olan ilgisi çok yüksek ve şirket ihale aşamasına katılmaya hazır. TAV ​​havaalanları halihazırda Üsküp ve Ohri'deki havaalanlarında, ardından Kuzey Avrupa'da ve Zagreb havaalanında faaliyet göstermektedir.

Karadağ, Türk vatandaşları için turistik bir destinasyon olarak ilgi çekici mi?

Alim: Biz Türkler, özellikle son 10 yılda, tüm dünyada ciddi bir turizm potansiyeli yarattık. Ülkemizin refah seviyesi arttıkça, Türk turistlerin daha da ilgileneceğini ve özellikle güvenli bölgelerdeki turistik merkezleri tercih edeceklerini düşünüyorum. Ancak burada iki önemli faktörü göz önünde bulundurmalıyız: Ulaşım kolaylığı ve uçuş sayısı.

Bu turistleri getirmek için yeterli olmalı. Konaklama ve ulaşım, Türk turistlerin beklentilerini karşılamalıdır. Aynı zamanda, Karadağ'dan da turistlerin Türkiye'ye gelmesinin gerekli olduğunu ve bunun karşılıklı charter uçuşları yoluyla yapılması gerektiğini önerdim ve bu konuya daha fazla dikkat edeceğiz.

Klinik Merkezi yakın zamanda sizden değerli bir bağış aldı. Bağış için neden Karadağ'ı seçtiniz?

Alim: Karadağ'a büyük bir hayranlık duyuyorum ve Türk Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEIK) çerçevesinde faaliyet gösteren Türk-Karadağ İş Konseyi başkanı olarak, bu çok zorlu zamanlarda Karadağ sağlık sistemine yardım etmenin sadece ahlaki bir ihtiyaç değil, aynı zamanda bir görev olduğunu hissettim. Sorumluluk duygusuna sahip her bireyin ve şirketin imkanları doğrultusunda yardım etmesi gerektiğine inanıyorum. Gönderdiğim modern tıbbi ekipmanın Karadağ Klinik Merkezi'nde kullanılabilir olmasından ve ülkenizdeki sağlık hizmetlerinin seviyesini daha da iyileştirmesinden mutluluk duyuyorum. Doğduğum yer olan Kuzey Makedonya'ya ve birçok arkadaşımın bulunduğu Kosova'ya da benzer bir bağış gönderebildiğim için memnunum. Karadağ Hükümeti ve vatandaşlarını ortak görünmez düşmana karşı mücadeledeki büyük başarılarından dolayı tebrik ediyorum.

Türk yatırımcılar kuzey bölgesini duymuşlar, ancak somut projeler yok.

Karadağ'ın kuzeyi Türk şirketleri için yatırım yapmaya değer mi?

Alim: Bence Türk yatırımcılar Karadağ'ın kuzeyi hakkında çok şey duymuşlar, ancak somut projelerle iyi bir sunum yapılmadı. Bildiğiniz gibi, yatırımcılar iki şey arıyor; projenin hızlı geri ödeme süresi ve bölgede yeterli personel olması. Koronavirüsten önce bile bu konuya hazırlanıyorduk. Somut projelerle bir forum oluşturmaya başladık ve kuzey bölgesini tanıtmak için Ankara Büyükelçiliği ve İstanbul Başkonsolosluğu ile birlikte çalışıyoruz. Bundan vazgeçmedik. Normale döndükten sonra bu projeyi yatırımcılara sunacağız.

Kaynak: https://www.cdm.me/ekonomija/uprkos-koroni-tav-ne-odustaje-od-koncesije-za-crnogorske-aerodrome/